نکات کلیدی
- احسان دشتیانه، عضو شورای عالی بورس، اعلام کرد که از ۸۵۸ همت تأمینی که بازار سرمایه در شش ماه نخست ۱۴۰۵ فراهم کرد، ۶۰۱ همت به دولت و شهرداری ها رسید و تنها ۲۵۷ همت به بخش غیردولتی.
- بازار سرمایه نیز به گفته او ۸۰ روز در پی جنگ متوقف ماند.
- از کل ۸۵۸ همت تأمین مالی بازار سرمایه در نیمه اول ۱۴۰۵، حدود ۶۰۱ همت سهم دولت و شهرداری ها بوده و ۲۵۷ همت سهم بخش غیردولتی؛ رقمی که به گفته او حدود ۴.۵ درصد از تأمین مالی بنگاه ها را پوشش می دهد.
مقدمه
فرزین فردیس، عضو هیئت رئیسه اتاق بازرگانی تهران، معتقد است که دو تغییر بزرگ در اقتصاد ایران در حال رخ دادن است. این تغییرات میتوانند به بزرگترین مشکل سازمانها تبدیل شوند اگر آنها به آنها توجه نکنند.
چرا سازمانهای بزرگ مقاومت میکنند؟
سازمانهای بزرگ معمولاً در برابر نوآوری مقاومت میکنند. این مقاومت به دلیل سوگیری وضعیت موجود، ترجیح آرامتر حرکت کردن، زیانگریزی و هویت سازمانی است. نوکیا نمونهای از این وضعیت بود که حاضر نشد وارد دنیای صفحه لمسی شود.
پایان مهمانی ارز و انرژی
پایان «مهمانی ارز و انرژی»
یکی از دو تغییر مهم است. دیگر یارانهای برای انرژی نمانده و رانتی هم برای توزیع باقی نیست. رقابت از این پس بر سر ارز ترجیحی، آب و گاز ارزان یا انحصار در واردات نیست، بلکه بر سر این است که چه کسی بهرهورتر است، دانش بالاتری دارد و نیاز مشتری را بهتر پاسخ میدهد.
هوش مصنوعی؛ بزرگترین موج سرمایه
هوش مصنوعی تغییر دوم است. این فناوری همزمان از چند مسیر مرزهای تولید را گسترش میدهد: کاهش هزینه تولید، انطباق دقیقتر محصول با نیاز کاربر، آزاد کردن زمان از کارهای تکراری و ارتقای کیفیت تصمیمگیری و خدمات. پیشبینی میشود تا سال ۲۰۳۰ اقتصاد جهان با کمک هوش مصنوعی ۱۴ درصد بزرگتر شود.
جمعبندی
هوش مصنوعی میتواند اقتصاد جهان را تا سال ۲۰۳۰، ۱۴ درصد بزرگتر کند. سازمانها باید به این تغییرات توجه کنند تا از مصیبتهای بزرگی جلوگیری کنند.
مقایسه سرعت پذیرش فناوریها
فردیس با مقایسه زمان رسیدن چند فناوری به یک میلیون کاربر، سرعت پذیرش را نشان داد. تلفن ۲۰ سال، رادیو ۶ سال، تلویزیون ۴ سال، کامپیوتر شخصی ۳ سال، اینستاگرام ۲ و نیم ماه، و چت جی پی تی تنها ۵ روز زمان بردند. او تأکید کرد که هوش مصنوعی اکنون اولویت اول سرمایه گذاران جهان است و پیش بینی می شود ۶۵ درصد سرمایه گذاری خطرپذیر ۲۰۲۵ به این حوزه اختصاص یابد.
عضو شورای عالی بورس: بازار سرمایه و اولویت های آن
احسان دشتیانه، عضو شورای عالی بورس، اعلام کرد که از ۸۵۸ همت تأمینی که بازار سرمایه در شش ماه نخست ۱۴۰۵ فراهم کرد، ۶۰۱ همت به دولت و شهرداری ها رسید و تنها ۲۵۷ همت به بخش غیردولتی. او گفت که ازدحام دولت بازار اوراق را به «خزانه» تبدیل کرده و بازاری که باید ستون دوم تأمین مالی باشد، در عمل به شاخه ای از بودجه دولت بدل شده است.
شرایط اقتصاد کلان و بازار سرمایه
دشتیانه در توصیف شرایط اقتصاد کلان گفت که تورم نقطه به نقطه در مهرماه ۸۸ درصد بوده و سقف کریدور نرخ بین بانکی به ۲۴ درصد رسیده است. بازار سرمایه نیز به گفته او ۸۰ روز در پی جنگ متوقف ماند. سهم بازار سرمایه در پنج ماهه نخست ۱۴۰۵ هنوز زیر ۱۰ درصد است و افزایش این سهم در یک سال تنها سه دهم واحد بوده و در شش ماهه نخست، از ۹.۴ به ۹.۷ رسیده است.
سهم کوچک و رشد ناچیز بازار سرمایه
از کل ۸۵۸ همت تأمین مالی بازار سرمایه در نیمه اول ۱۴۰۵، حدود ۶۰۱ همت سهم دولت و شهرداری ها بوده و ۲۵۷ همت سهم بخش غیردولتی؛ رقمی که به گفته او حدود ۴.۵ درصد از تأمین مالی بنگاه ها را پوشش می دهد. دشتیانه تأکید کرد که ازدحام دولت باعث شده بازار بدهی به خزانه دولت تبدیل شود.
بازار اوراق و جایگزینی بانک
دشتیانه یادآوری کرد که حتی اقتصادهای پیشرفته بانک را جایگزین نکرده اند و اروپا همچنان بانک محور است. او به عربستان سعودی اشاره کرد، جایی که سهم صکوک ۶۲ درصد است و مانده بازار بدهی از ۵۲۰ میلیارد دلار فراتر می رود. او پیشنهاد کرد به جای رقابت، مزیت های دو شبکه با هم سنجیده شود. شبکه بانکی می تواند تجهیز سپرده ها، خدمات پرداخت و اعتباری، تأمین مالی کوتاه مدت و سرمایه در گردش بنگاه ها، اعتبار مشتریان خرد و بنگاه های کوچک، اعتبارسنجی متقاضیان و ضمانت برای تسهیل انتشار اوراق را فراهم کند.
شرایط لازم برای بازار سرمایه
بازار سرمایه برای ایفای نقش دوم در تأمین مالی، باید شرایط خاصی را برآورده کند. یکی از مهمترین شرایط، نرخ حقیقی مثبت است که به مهار سلطه مالی گره میخورد. این به معنای آن است که کسری بودجه نباید به رشد پایه پولی، نرخهای دستوری و خریدار اجباری اوراق تبدیل شود. در چنین شرایطی، قیمتها سیگنال واقعی ریسک و بازده نیستند و سرمایهگذار خصوصی جایی در بازی ندارد.

ثبات قواعد و عقبنشینی دولت
ثبات قواعد نیز از شرایط مهم است. سرمایهگذاری بلندمدت با قوانینی که هر چند ماه یک بار عوض میشوند، شکل نمیگیرد. علاوه بر این، دولت باید از ازدحام بازار عقبنشینی کند. تا زمانی که بخش اعظم تأمین مالی بازار صرف خود دولت و شهرداریها است، بنگاههای تولیدی در صف انتظار میمانند.
پول صبور و حاکمیت شرکتی
پول صبور و نقدشوندگی نیز از شرایط مهم هستند. پروژههای بزرگ منابعی میخواهند که بتوانند سالها بمانند، اما همان سرمایهگذار باید مطمئن باشد که در صورت نیاز میتواند از بازار خارج شود. حاکمیت شرکتی و فرایندهای ساده نیز ضروری هستند، چون بدون شفافیت و سازوکار روان، نه شرکتها حاضر به ورود میشوند و نه سرمایهگذاران به آنها اعتماد میکنند.
چشمانداز آینده
با توجه به شرایط فعلی، بازار سرمایه باید اول از نقش خزانه دولت بیرون بیاید تا بتواند مکمل واقعی بانکها و موتور تأمین مالی تولید باشد. تا آن زمان، آمار نیمه اول ۱۴۰۵ نشان میدهد که بازاری که رشد کرده، اما رشدش بیشتر به سود بدهی دولت بوده تا سرمایه تولید.
تحلیل جنگ اقتصادی
صادق الحسینی اعلام کرد که ایران تاکنون شکست نخورده است، اما جنگ فرسایشی است و برنده کسی است که دیرتر کم بیاورد. او توافق پایدار میان تهران و واشینگتن را بعید دانست و گفت هر توافقی هم شکل بگیرد، پایدار نخواهد بود. به گفته او، زندگی در حالت تعلیق برای ایرانیان پیامدهای خطرناکی دارد، اما ایران با تکیه بر موازنه مقاومت و تاب آوری میتواند سربلند از این دوره عبور کند.
ارزیابی وضعیت فعلی
این اقتصاددان گفت دولت ترامپ جنگ را پنج هفتهای پیشبینی کرده بود، اما اکنون ۲۴۵ روز از آغاز آن میگذرد. به باور او، با وجود اینکه اقتصاد آمریکا ۱۷ برابر اقتصاد ایران است، ایران شکست نخورده و چهار هدف اعلام شده ترامپ محقق نشده است: تغییر حکومت، صفر کردن غنیسازی، نابودی توان موشکی و تسلیم بیقید و شرط.
تحلیل وضعیت جنگ
وضعیت جنگ از نظر اقتصادی و سیاسی تحلیل شده است. هزینههای جنگ تا شهریور ۱۴۰۵ به ۴۳.۶ میلیارد دلار رسیده است. پیشبینی شده است که ترامپ جنگ را باخته و کنگره را از دست خواهد داد.
شباهت به جنگ ویتنام
جنگ فعلی شباهت زیادی به جنگ ویتنام دارد. در هر دو جنگ، وعدههای جنگ کوتاهمدت داده شده است، اما در نهایت به نتیجهای منفی رسیده است. این جنگ نیز فرسایشی توصیف شده است و برنده کسی است که دیرتر تاب آوریاش تمام شود.
محدودیتهای ترامپ
پنج محدودیت بر پای ترامپ وجود دارد: موشک، نفت، بودجه، سقف بدهی و جانشین. ذخایر موشکی آمریکا به طرز عجیبی کاهش یافته است. احتمال استفاده از بمب اتم کم است، اما اگر چنین شود، بازی جهانی عوض میشود و ترامپ در تاریخ نابود میشود. بورس آمریکا نیز سقوط میکند.
آینده جنگ
در کوتاهمدت، باید منتظر یک شوک بزرگ دیگر بود. در نهایت، مسیر این جنگ به سمت سناریوی ویتنام میرود. این جنگ فرسایشی است و نتیجهاش از دست رفتن منابع و تواناییهای آمریکا خواهد بود.
پرسشهای متداول
چه عواملی باعث مقاومت سازمان های بزرگ در برابر نوآوری می شود؟
سوگیری وضعیت موجود، ترجیح آرام تر حرکت کردن، زیان گریزی و هویت سازمانی از عوامل مقاومت سازمان های بزرگ در برابر نوآوری هستند.
چه تغییراتی در اقتصاد ایران در حال رخ دادن است؟
دو تغییر بزرگ در اقتصاد ایران در حال رخ دادن است: پایان «مهمانی ارز و انرژی» و هوش مصنوعی.
چه تاثیری هوش مصنوعی بر اقتصاد جهان خواهد داشت؟
پیش بینی می شود تا سال ۲۰۳۰ اقتصاد جهان با کمک هوش مصنوعی ۱۴ درصد بزرگ تر شود.